همانطور که در مطالب قبلی مطرح شد، امروزه مدیریت صحیح پسماند روغنهای کارکرده به جزء اصلی الزامات و استانداردهای کشورهای پیشرفته بدل شده است. حتی در همین کشور امارات شرکتهای فروشنده روغن موتور موظف هستند به همان میزان فروش روغن، روغن سوخته را از بازار جمع آوری نمایند. بدیهی است که بازیابی این روغنها با امکانات فنی که امروزه در دسترس هست غیر ممکن نیست. اما در ایران به دلیل ارزان بودن قیمت مواد اولیه نفتی، تاکنون استفاده از روشهای درست و روزآمد برای بازیافت این روغنها چندان مقرون به صرفه نبوده است و عمده فعالان این بازار روغنهای تصفیه دوم را با چند مرحله اسید شویی، آهک زنی و در نهایت عبور از خاک رنگبر به روغنی به ظاهر مطلوب تبدیل می کنند.

روش شناسایی این روغنها بستگی به روش عرضه آنها در بازار دارد. برخی از تولید کنندگان این قبیل روغنها، با اضافه کردن مقادیر جزیی از مواد افزودنی و تثبیت کردن مشخصصات اولیه ، آنها را به سطح کیفی بسیار پایین نظیر API SA یا API SB رسانده و حتی جهت عرضه این محصولات مهر استاندارد نیز اخذ می کنند. این دسته از محصولات را به راحتی می توان از روی ادعای سطح کیفی شان شناخت. زیرا روغنهای تصفیه اول یا همان روغنهای به دست آمده از تصفیه نفت خام برای تولید این روغنها گران بوده و عموماً با سطوح کیفی به مراتب بالاتری به بازار عرضه می شوند.

اما برخی از تولید کنندگان این قبل روغنهای تصفیه دوم یا واسطه های سودجوی بازار، این روغن را به جای روغنهای اصلی برندهای معتبر به مشتریان می فروشند. از آنجاییکه ظاهر روغن چندان شناساگر کیفیت آنها نیست برای تشخیص این نوع از تقلب روغن، نیاز به آزمون روغن است. در گذشته ظروف خالی برندهای معروف توسط هر نوع روغن تصفیه دوم و یا حتی خود روغن سوخته پر می شد که شناسایی آنها خیلی ساده بود. چون یا بوی شدید اسید می داد یا بوی شدید گازوئیل (که برای رقیق شدن به آن اضافه می کنند).  اما امروزه به دلیل ماهر شدن این دسته از متقلبین، شناسایی مستقیم این روغنها تقریباً غیر ممکن شده است . زیرا با اضافه کردن روغنهای مختلف ظاهر آنها را به روغن اصلی شبیه می نمایند.

اما آزمونهای شناسایی این روغنها که مورد سوال یکی از دوستان همراه وبلاگ بود شامل موارد زیر است:

1- اندازه گیری ویسکوزیته در 40 و 100 درجه سانتیگراد و تعیین شاخص گرانروی:

چون تنظیم دقیق ویسکوزیته روغن تقلبی مشکل است شاید همین مرحله کافی باشد. لازم به توضیح است در این روغن ها بالا بودن شاخص گرانروی این روغنها موید کیفیت بالای آنها نیست. زیرا این بالا بودن به دلیل بالا بودن مقادیر وکس در این روغنها، حاصل از اکسایش روغن در کارکرد قبلی، است. به این منظور باید آزمایش زیر انجام شود.

2- تعیین نقطه ریزش:

به دلیل بالا بودن وکس در این روغنها، معمولاً نقطه ریزش یا بسته شدن این روغنها بالای صفر است.

3- عدد اسیدی :

عمده روغنهای تصفیه دوم به دلیل عدم خنثی شدن اسید در فرآِیند بازیافت، بسیار اسیدی هستند.

4- آزمون نقطه اشتعال:

این قبیل روغنها که در طی کارکرد اجزاء فرار خود را از دست داده اند عمدتا بسیار غلیظ هستند. برای رساندن آنها به گرانروی مطلوب از سایر ترکیبات سبک نفتی استفاده می کنند که معمولاً سوختی بوده و نقطه اشتعال روغن را بسیار کاهش می دهند.

5- آزمون TBN 

این آزمون برای روغنهای موتور پیشنهاد می شود. عموماً روغن تقلبی در تنظیم دقیق مقادیر TBN مشکل دارند. با مقایسه مقادیر TBN نمونه اصلی با مقادیر نمونه مشکوک تشخیص به راحتی اتفاق می افتد.

باید توجه داشت در محدوده مجاز بودن همه مقادیر فوق الزاما به معنی اصیل بودن روغن نیست. اما در این صورت حتماً با نوع سطح بالایی از تقلب سروکار دارید که در آن روغن استاندارد یک سازنده دیگر را به جای یک برند معروفتر ریخته و فروخته اند.


برای مطالعه بیشتر

ده نکته در مورد روغنهای سوخته