معروفترین روغنهای استاندارد ASTM OIL ها هستند که معمولا در صنایع لاستیک مصرف دارد.
در خصوص سوال یکی از خوانندگان عزیز وبلاگ برای معرفی روغن موتور با کیلوکمتر کارکرد ۱۰۰۰۰۰ به استحضار دوستان می رساند که یکی از سطوح کیفیت مرسدس بنز به شماره ۲۲۸.۵ با توجه به کیفیت سوخت مصرفی کیلومتر کارکرد حدود ۱۰۰۰۰۰را پیشنهاد کرده است.
لازم به ذکر است برای رسیدن به چنین کلیومتر کارکردی باید سایر استانداردهای مربوط به خودرو خصوصاْ کیفیت سوخت و فیلتر روغن نیز باید رعایت شود.
صنعت روغن پایه های نفتی از دهه پنجم قرن 19 میلادی آغاز شده ولی به دلیل کیفیت پایین روغن و تکنولوژی ضعیف در آن زمان در مقایسه با چربی حیوانات قابل استفاده و مقرون به صرفه نبودند.
با پیدایش و اختراع خودرو و افزایش روز افزون تقاضا روند تولید روغن های پایه نیز دستخوش تغییرات و تحول در تکنولوژی تولید شد. در اوایل سال 1923 میلادی انجمن مهندسین خودرو آمریکا (Society of Automotive Engineers) اقدام به طبقه بندی گرانروی روغن ها کرد.
روغن اسپات لس چیست؟
مصرف این روغنها معمولاً در صنایع نساجی و از نوع گردباف مرسوم و متداول بوده مهترین خاصیت این روغن امولسیون شوندگی و عدم به جا ماندن لکه در زمان شستشوی پارچه های بافته شده می باشد. جایگزین این روغن روغنهای ویژه ای است که دارای خاصیت خوب امولسیون شوندگی و عدم لکه گذاری هستند. اصطلاح اسپات لس از گذشته برای این دسته از روانکارها متداول بوده است.
ترانسفورماتور (Transformer) وسیلهای است که انرژی الکتریکی را به وسیله دو یا چند سیمپیچ و از طریق القای الکتریکی از یک مدار به مداری دیگر منتقل میکند. به این صورت که جریان جاری در مدار اول (اولیه ترانسفورماتور) موجب به وجود آمدن یک میدان مغناطیسی در اطراف سیمپیچ اول میشود, این میدان مغناطیسی به نوبه خود موجب به وجود آمدن یک ولتاژ در مدار دوم میشود که با اضافه کردن یک بار به مدار دوم این ولتاژ میتواند به ایجاد یک جریان در ثانویه بینجامد.
لازم به توضیح است از طیف بسیار وسیعی از روانکارهای برای پانچ میتوان استفاده کرد که انتخاب نوع روانکار بستگی به پارامترهائی نظیر جنس ورق، ضخامت ورق و... دارد.
در برخی از عملیاتها توصیه و شرایط به گونه ای است که حتما ً باید از روانکارهای خالص استفاده نمود و حتی در بعضی موارد میتوان از روغنها و یا سیالات امولسیون شونده برای عملیات پانچ بهره جست.
روغنهای امولسیون شونده
آب به عنوان ارزانترین و در دسترس ترین سیال خنک کننده از مدتها قبل مورد توجه سازندگان تجهیزات ماشین کاری قرار داشت. علت این امر علاوه بر مزایای ذکر شده گرانروی پائین، ظرفیت حرارتی بالا و براده شوئی بسیارمطلوب آن می باشد اما در کنار مزایای ذکر شده آب سبب خوردگی و زنگ زدگی شدید قطعات آهنی و غیر آهنی و قسمتهای مختلف دستگاه ماشین کاری میگردد. با عنایت به نکات فوق روغنهای امولسیون شونده با حفظ نقاط مثبت آب و اصلاح عیوب آن ترکیب بندی شده است.
وجود امولسیفایر سبب پراکنده شدن ذرات ریز روغن در آب و تشکیل یک امولسیون شیری رنگ همگن و یکنواخت میگردد.برای شرایط سخت نیز افزودن روغنهای چرب باعث سهولت عملیات سخت فلزات آهنی و غیر آهنی خواهد شد.
از روغنهای امولسیون شونده در طیف وسیعی از عملیات های ماشین کاری نظیر سوراخ کاری ، مته کاری ، تراشکاری ، فرزکاری ، حدیده کاری ، اره کاری ، برشکاری و سنگ زنی استفاده می شود.
البته نباید فراموش کرد که با توجه به نوع عملیات و آلیاژ مورد نظر از روغنهای امولسیون شونده و یا سیالات شیمیائی مناسب استفاده شود.
به طور کلی سیالات پایه آب به سه دسته اصلی تقسیم بندی می شوند.
1- روغنهای امولسیون شونده
2- امولسیونهای شیمیائی یا سیالات نیمه سینتتیک
3- محلولهای شیمیائی یا سیالات سینتتیک
روغنهای های پایه به سه دسته تقسیم بندی می شوند
1- روغن پایه معدنی
2- روغن پایه گیاهی
3- روغن پایه سینتتیک
که بسته به نوع محصول و شرایط استفاده میتوان از هر یک از روغنهای پایه فوق استفاده کرد. حال به توضیح هریک از گروه فوق می پردازیم.
روغنهای پایه معدنی حاصل از پالایش برش LUBCUT نفت خام تهیه میگردد که خود با توجه به نوع نفت خام تقسیم بندی خاص خود را داراست.
روغن پایه گیاهی از دانه های روغنی مانند آفتابگردان تولید می شوند و عموماً در محصولاتی از این نوع روغن پایه استفاده می شود که امکان آلوده شدن مواد غذائی وجود داشته باشد.
روغنهای پایه سینتتیک نیز با توجه به نیاز مندیهای روزمره بشر و همچنین بهبود برخی شرایط روغنهای پایه معدنی با استفاده از روشهای شیمیائی تهیه و عرضه میگردد مشهورترین نوع روغن پایه هائی از این دست پلی آلفا اولفین PAO و یا پلی گلایکول ها هستند.
روغنهاي خالص عمليات ماشينكاري يا روغنهاي برش
در عمليات ماشينكاري سخت به دليل اصطكاك زياد بين قطعه و ابزار برش مي بايست از روغنهائي كه داراي خاصيت روانكاري بيشتري در مقايسه با خاصيت خنك كنندگي هستند استفاده شود به طور كلي روغنهاي خالص عمليات ماشينكاري يا روغنهاي برش از روغن پايه هاي معدني و با اضافه نمودن مواد افزوني مناسب به آنها حاصل مي شود.
گرانروي روغنهاي برش نيز مانند ساير روغنهاي صنعتي و موتور يكي از مهمترين عوامل تعيين كننده در انتخاب روانكار مناسب براي عمليات مي باشد. روغن برشي كه گرانروي بالائي دارد تحمل فشار پذيري به مراتب بالاتري را نسبت به روغن برش با گرانروي پائين داراست ولي در اين مقايسه خاصيت براده برداري و خنك كنندگي روغن برش با گرانروي پائين به مراتب بيشتر از روغن برش با گرانروي زياد است.
پس به طور كلي ميتوان گفت براي عمليات برشكاري كه نيازمند خاصيت خنك كنندگي هستيم بايد از روغن برش با گرانروي كمتر استفاده نمائيم.
علاوه بر گرانروي مناسب كه بايد با در نظر گرفتن تمام شرايط عمليات انتخاب شود ، عامل ديگر در انتخاب روانكار مناسب نوع مواد افزودني موجود در روغن برش است. با گسترش و پيشرفت روزافزون عملياتهاي ماشينكاري از مواد افزودني متنوعي در توليد روغنهاي برش استفاده ميكنند كه حتي المقدور با اطلاع از شرايط عمليات، نوع فلز و ... ميتوان تا حدودي به روغن مناسب دست يافت. به عنوان مثال يكي از مواد افزودني مورد استفاده در برخي فرمولاسيون هاي روغن برش روغنهاي چرب است كه افزايش چند درصد از آن به روغن پايه معدني باعث بهبود پرداخت سطح قطعه مي شود. در نثاط پرفشار كه روانكارهاي معدني قدرت نفوذ ندارند، روغنهاي چرب به علت خاصيت مرطوب كنندگي و چرب كنندگي مي توانند با نفوذ به منافذ ريز و خلل و فرجها و تشكيل يك لايه قطبي نازك اصطكاك را پائين آورده و روانكاري را بهبود بخشند. ولي در عوض به علت گراني روغنهاي چرب هزينه روغن برش در صورت استفاده از آن بالا رفته ضمن آنكه ممكن بوي روغن چرب موجب آزار اپراتور گردد.
روغنهاي برش خود نيز با توجه به ساير مواد افزودني EP گوگرددار به روغنهاي برش فعال و غير فعال تقسيم بندي مي شوند.
انتخاب صحيح روغن برش مناسب با توجه به نوع عمليات ماشينكاري، سرعت برش، تركيبات روغن و فشارنازلها توسط سازنده دستگاه ماشينكاري و يا با مشورت با متخصصين شركتهاي توليد كننده روغن صورت مي پذيرد.
روغنهاي عمليات ماشينكاري
عمليات ماشينكاري به دو دسته عمده تقسيم بندي مي شود
1-عمليات شكل دهي فلزات
2-عمليات براده برداري فلزات
با توجه به نوع عمليات از روغنها يا سيالات متنوعي ميتوان استفاده كرد كه معمولاً با نامهائي نظير روغن برش، كشش و آب صابون معرفي شده است.
روانكارهاي عمليات ماشينكاري با توجه به نوع عمليات و شرايط قطعه و ابزار به دو دسته زير تقسيم بندي مي شوند.
1-روغنهاي خالص
2-روغنهاي امولسيون شونده
هر جه شرايط عمليات ماشينكاري سخت تر باشد و يا به عبارتي ميزان اصطكاك موجود بين ابزار و قطعه بيشتر باشد نياز به خاصيت روانكاري بيشتري نسبت به خاصيت خنك كنندگي است. لذا در اين شرايط از روغنهاي خالص براي عمليات ماشين كاري استفاده مي شود. در شرايطي كه عمليات ماشينكاري سبك تر بوده و سرعت عمليات بالاتر مي باشد نياز به خاصيت خنك كنندگي بيشتر است و در چنين شرايطي از روغنهاي امولسيون شونده استفاده مي شود.
روغنهاي خالص و روغنهاي امولسيون شونده نيز خود داراي تقسيم بندي هاي خاص هستند. كه در ادامه به انواع اين روغنها مي پردازيمگريس مخلوطي ژلاتيني(نيمه مايع تا جامد) است كه از تركيب سيال روانكار و ماده قوام دهنده به همراه مواد افزودني خاص حاصل مي شود. اولين گريسها در زمان مصر باستان و از مخلوط روغن زيتون و آهك ساخته شده كه براي روانكاري محور چرخهاي ارابه هاي چوبي كاربرد داشته است. امروزه نيز گريسهاي با مواد افزودني متنوع براي صنايع توليد مي شود كه برخي از آنها تحمل دمائي تا ۱۱۰۰ درجه سانتيگراد را دارا هستند. گريسها بر اساس نوع روغن پايه و نوع ماده سفت كننده دسته بندي مي شوند.براي توليد گريس نيز همانند بسياري از روغنها، ميتوان از انواع روغنهاي پايه معدني، سينتتيك و گياهي بهره برد.گريس ها نيز همانند روغن از نظر قوام و سفتي با درجات NLGI مشخص مي شوند.
این وبلاگ محلی برای ارایه مطالبی در زمینه روانکاری و پاسخ به پرسش های شما در این زمینه است.